ndl. versie

HET FORT VAN HOEI DOOR DE EEUWEN HEEN

J. LEBEAU

De geschiedenis naar tijdsorde geschreven, vertelt ons dat de rotsachtige uitloper boven de samenvloeiing van de Maas en de Hoyoux reeds zeer vroeg bewoond was.

Er wordt zinspeling gemaakt op versterkingen te danken aan Antoninus de Vrome (1), aan Sint-Jan het Lam, aan Basin de Valois, maar de eerste vermelding staat in een akte daterend van 890.

(1) Antoninus de Vrome: Romeins keizer geboren in 86, regeerde van 138 tot 161

Traject van Antoninus: belangrijk oud geografisch werk waarvan de uitgavedatum onbekend is. Het is een opsomming van plaatsen in het Romeinse rijk en hun afstanden.

Muur van Antoninus (Vallum Antonini): verdedigingsmuur gebouwd onder Antoninus in Groot-Brittanië tussen de Firth of Clyde en de Firth of Forth. Er bestaan nog delen van die gekend zijn onder de naam van Graham's Dyke.

In de loop der eeuwen werd het kasteel steeds maar belangrijker.

Het was een voorpost in het prinsbisdom Luik die de toegang tot de vallei van de Maas verdedigde.

In de 17de eeuw werd deze machtige versterkte plaats uitgebouwd naar het westen met de TARDAVISEE toren, het Rode Fort, het Picard Fort en het Jozef Fort en de Sarte.

Op het einde van de 17de eeuw begon een droevige periode voor de stad Hoei en haar kasteel.

De koning van Frankrijk, Lodewijk XIV, belegerde de stad meerdere keren wat verwoestingen meebracht.

In 1715 maakte het Barrièreverdrag een einde aan deze oorlogen en de oude versterkingen werden afgebroken.

De rotsachtige uitloper bleef kaal tot hij een eeuw later door de Hollanders werd afgevlakt.

In 1815 werd ons land bij het Verdrag van Wenen aan de Nederlanden toegevoegd en zo moest het verdedigd worden tegen een mogelijke terugkeer van de aanhangers van Napoleon I.

Luitenant-kolonel ingenieur CAMERLINCK tekende de plannen van het huidige fort dat de toegang tot de Maasvallei opnieuw moest verdedigen net als in de tijd van het prinsbisdom Luik.

Op 6 april 1818 nam prins Frederik van Oranje deel aan de eerste steenlegging; de hoofdgevel ligt aan de zuidkant, naar Frankrijk gericht.

Het fort is gebouw in de vorm van een veelhoek. De afmetingen bedragen 148 x 107 x 44 meter en het bevindt zich op 45 meter boven de Maas.

De bouwwerken namen vijf jaar in beslag. Enkel de oude put werd bewaard om een garnizoen van 600 manschappen waarvan 100 kanonniers van water te voorzien. Gedurende zeven jaar kwam geen enkel militair evenement de rust van het garnizoen verstoren.

In 1830 was de grote meerderheid van de Hoeise burgerij orangist. Het volk echter was het helemaal niet. Zo dwong het volk, aangevoerd door de schipper MAME, bij de aankondiging van de aankomst van de Hollandse troepen, de wacht van het fort de sleutels van de grote poort af te geven.

Een vlag met de Luikse kleuren en de woorden “VRIJHEID – VEILIGHEID” werd op het plateau gehesen.

De Hollanders zullen nooit meer naar Hoei terugkeren.

Het fort werd niet meer gebruikt vanaf 1831 tot 1848 om dan een Staatsgevangenis te worden.

De 17 belangrijkste veroordeelden van de Risquons-tout opstand werden er in afzonderlijke cellen opgesloten en mochten geen bezoek ontvangen. (2)

De laatste verliet Hoei in januari 1855.

(2) op 29 maart 1848, begeven tweeduizend werkmannen zich van de grens nabij Moeskroen naar Brussel om er de republiek uit te roepen.

Ze werden uiteengedreven door de infanterie van generaal Fleury-Duray en hun aanvoerders die voor het assisenhof werden geroepen, zagen hun straf omgevormd in opsluiting.

In 1876-1880 werd het fort opgenomen op de lijst van de defensiewerken op de Maas van generaal Brialmont.

In augustus 1914 speelde het fort geen enkele rol; de Duitse troepen vielen Hoei de 15de binnen en namen het fort in.

Het Duitse leger vestigde er een disciplinair kamp in voor zijn eigen troepen, dienstweigeraars of deserteurs die er door hun bewakers aan een zeer strikt regime werden onderworpen.

In november 1918 diende het fort als onderkomen voor de Russische gevangenen en in 1920 nam de regimentsschool van het 14de linie het in bezit tot in 1932.

De Nationale Defensie geeft dan toestemming om het plateau te gebruiken voor toeristische doeleinden tot in 1937 om het vervolgens opnieuw te bezetten.

In 1940 speelde het fort geen enkele militaire rol en werd door het Duitse leger bezet.

Vanaf september 1940 wordt het fort een interneringskamp voor Engelse of buitenlandse burgers en daarna een strafkamp waar meer dan 7000 tegenstanders van de bezetters verbleven. Tien stierven er tengevolge van de slechte behandelingen en vijf werden door het executiepeloton doodgeschoten.

Op 5 september 1944 werden de gevangenen die niet naar de concentratiekampen in Duitsland waren gestuurd, bevrijd.

De Weerstand nam het fort in en op 12 september 1944 vestigde het Ministerie van Justitie er een interneringscentrum voor incivieken en collaborateurs.

Sinds 31 december 1946 is het fort opnieuw een rustige toeristische attractie geworden.

Tegenwoordig is het fort, eigendom van de stad Hoei, samen met de omgevende site, bij Koninklijk Besluit d.d. 1 oktober 1976, geklasseerd.

	ACTUALITEITEN Fort van Hoei: erkend door de Unesco ? Tweehonderd verenigingen van oudstrijders kwamen samen in de Senaat om een steuncomité op te richten voor het fort van Hoei. Vertegenwoordigers van de federale staat, de gewesten en de provincie Luik waren eveneens tegenwoordig om een juridisch comité samen te stellen dat de tekst moet opstellen die aan de Unesco zal worden voorgelegd om het fort van Hoei als materieel patrimonium van de mensheid te erkennen. “Het is de enige herinneringssite aan de dood van 10.000 gevangenen in het Franstalige gedeelte van het land. Het fort werd door de Duitsers gebruikt in de Tweede Wereldoorlog. Op deze basis gaan we een wetsvoorstel indienen om het op federaal niveau te laten erkennen”, legt Anne-Marie-Lizin uit. “Wij vormen dus samen met de patriottische verenigingen in het land een nationaal comité” verklaart zij verder. Het uiteindelijke doel van deze stap is deze site als materieel patrimonium van de mensheid door de Unesco te laten erkennen. Eén jaar zal echter nodig zijn om een definitief antwoord te krijgen. Ondertussen werden prijsoffertes gevraagd om dit fort, symbool van de stad Hoei, te moderniseren.
Excerpt van de website van La Meuse - 2007

7 MEI 2008 !

"Nieuwe museumruimte in het Fort"

Le Jour - 28/11/2007

Een nieuwe vleugel in de vesting gewijd aan de gevangenen opgesloten in het fort van Hoei tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Inhuldiging in aanwezigheid van Mevrouw de Senator-Burgemeester van de Stad Hoei en Z.E. Mijnheer de Ambassadeur Sam FOX, vertegenwoordiger van de U.S.A.

Toegang tot het fort en het museum

Voor de toeristen en de bezoekers van het museum zijn er drie mogelijkheden.

Met de kabelbaan, toegankelijk op het Plein van La Sarte of op de linkeroever langs het Battahuis.

Te voet langs een geasfalteerde weg, chaussée Napoléon, via de Chemin du Comte Basin.

Te voet langs een bebost pad gelegen aan de achterkant van het fort, rue Sous-le-Château.

Aankomst vanaf de Markt of Dienst voor Toerisme via de rue Sous-le-Château

Ingang langs de muur tegenover het tehuis Résidence Royale

Parcours op de heuvel

Aankomst op het fort en het panorama

De kabelbaan is aangewezen voor een rustige bestijging terwijl de dappersten en de sportiefsten de wandeling via de achterkant sympathiek zullen vinden en ook al cultureel omdat de laatste overblijfselen van het oude Tchestia (kasteel) er te zien zijn.

Fotogalerij